Omdenken: vijf manieren tegen sluipend pessimisme

“Ik durf het bijna niet zeggen, maar ik denk dat ons plan volledig op z’n pootjes terecht gaat komen.”

In de spannendste fase van een project vroeg iemand me hoe ik de slaagkansen zag. De toon waarop ze die vraag stelde, suggereerde dat we ons best voorbereiden op teleurstelling. Mijn buikgevoel vertelde me echter precies het omgekeerde.

En dat was niet de eerste keer.

We leven in onzekere tijden met veel complexe uitdagingen en dan voelt pessimisme slimmer. Het spreekt de angstige holbewoner in ons aan, die hoop en geloof in de toekomst makkelijker censureert. Ja, er komt vandaag veel op ons af, maar of dit tijdsgewricht nu officieel de allermoeilijkste periode voor de mensheid is? Dat klinkt toch vooral als iets dat we onszelf vertellen. Om maar iets te noemen: ooit kropen we als eencelligen uit die oersoep, zonder handen en voeten. Wellicht was dat een nóg grotere uitdaging.

Wat wel zeker is: we vertellen elkaar steeds negatievere verhalen. Dat komt deels doordat we elkaar gewoon veel meer verhalen vertellen dan honderd jaar geleden, maar vooral omdat algoritmes actief negatieve boodschappen zoals shock, angst en verontwaardiging versterken.

Kantelpunten voelen altijd onprettig, maar maken we dit kantelpunt niet tien keer erger met doorlopend breaking news en verontwaardigingsposts?

Een goede eerste stap om dat sluipende pessimisme te doorbreken? Hang een poster boven je bureau met een slogan die je helpt omdenken. Hier zijn er alvast vijf om uit te kiezen.

• Vergeet de opportuniteiten niet te zien. Problemen zien we van ver aankomen, maar als de druk op de ketel staat, kijken we vlotjes over de kansen.
• Wat als dit juist goed nieuws is? Wat zien we nog niet? Een klassieke omdenkvraag: hoe zou je deze tegenslag uitleggen als een stap vooruit? Welke mogelijkheden zie je dan?
• Het is nooit het één of het ander. De wereld is zelden binair. Als je plan alleen maar kan slagen of falen, kijk je er dan wel juist naar? Zou het ook een béétje kunnen mislukken? Zouden sommige onderdelen beter standhouden dan andere?
• Tegenslagen zijn leerkansen. Ook bekend als failing forward, vooruitkomen door mislukkingen. Zolang je uit tegenslagen leert, zijn het verrijkende ervaringen. Welke lessen trek je uit je tegenslagen?
• Wanneer is het goed genoeg? Als je op voorhand niet weet hoe succes eruitziet, dan kun je nooit winnen. Het gaat daarbij niet om droomscenario’s, maar om de ondergrens: wat is het minimum dat we moeten bereiken om van een succes te spreken?

Of ik nu heel erg geloofde in de slaagkansen van dat ene project of niet, op dat moment had dat geen invloed meer op het resultaat. Optimisme noch pessimisme veranderen daar wat aan.

“Ik durf het bijna niet zeggen, maar ik denk dat ons plan volledig op z’n pootjes terecht gaat komen.”, zei ik dan ook. “En als er een stuk niet overeind blijft, dan vinden we morgen wel een nieuwe manier om dat te fixen.”