Altijd fout? Hoe double binds je team blokkeren (en wat je eraan kan doen).

Frank Zappa is de ideale muzikant voor muzieksnobs.

Wanneer je zegt dat je vooral van zijn virtuoze gitaarspel houdt, dan zucht de muzieksnob dat mensen steevast het dwarse humoristische talent van Zappa onderschatten. Maar vind je vooral de grappige teksten goed, dan klaagt de muzieksnob dat iedereen zich blindstaart op de oppervlakkige humor in plaats van op zijn muzikale genialiteit.

En zo wint de snob altijd.

Zo’n situatie heet een double bind. Een patstelling. Het is een situatie die zo ontworpen is, dat je altijd verliest.

Double binds duiken vaak op in organisaties. Ik werkte ooit met een technieker die elke drie maanden z’n beklag deed over de verouderde geluidsinstallatie in de zaal. Tot we het budget bijeengespaard hadden om een nieuwe te kopen en hij meteen begon te zeuren over hoe er hier altijd met geld gesmeten werd.

Ze zijn frustrerend (“Je kan hier ook nooit goed doen!”), maar diep van binnen hebben zulke double binds hun nut. Ze beschermen iets. Ze houden misschien een verandering tegen die onveilig aanvoelt? Misschien durfde de technieker geen verantwoordelijkheid opnemen? Doorlopend vanaf de zijlijn kritiek geven is bijvoorbeeld minder riskant dan ergens je schouders mee onderzetten.

Kijk maar eens rond en je ziet ze overal:

• Organisaties waar te weinig knopen worden doorgehakt, maar elke genomen beslissing meteen ook ondoordacht voelt.
• Teams die hard inzetten op riskant innoveren, maar niet om kunnen met falen.
• Organisaties die alleen over de toekomst willen praten, maar niet in het reine zijn met hun verleden.

Double binds in je organisatie moet je dus onderzoeken. Wat is de patstelling precies? Wanneer ontstond ze? En wat probeert dit te beschermen? Als je die antwoorden op tafel krijgt, kan je een nieuw verhaal schrijven dat veel minder paradoxaal is. Zo werkt je team ook een stuk minder tegen zichzelf.

Bij double binds ben je bij voorbaat al verloren.
Waarom zou je dan geen spel ontwerpen dat je kan winnen?