De Tetris-organisatie: waarom je het succes moet willen zien

Het leven is als het spel Tetris. Je successen verdwijnen meteen, terwijl je fouten zich blijven opstapelen.

Toen ik dit internetgrapje voor het eerst las, moest ik erom lachen. Sindsdien zie ik de metafoor overal. Veel teams werken onbedoeld aan een Tetris-organisatie. Ze focussen zo hard op fouten en verbeterpunten dat ze niet meer zien welke doelen ze ondertussen wél behalen.

Ik schreef eerder al waar die biologische voorkeur voor het negatieve vandaan komt.

Net omdat we van nature zo pessimistisch zijn, is het belangrijk om positief tegengas te geven. Je moet het succes namelijk ook willen zien. Actief succes willen zien, is echter niet hetzelfde als wegkijken van problemen. Zo’n 70 jaar voor de release van Tetris publiceerde de Amerikaanse schrijfster Eleanor H. Porter het boekje Polyanna over een meisje dat altijd het beste wilde zien in lastige omstandigheden. Al snel ging Polyannaism in het Engels iets betekenen als een krampachtig positief wereldbeeld.

Als het regent, zeg je “Wat leuk dat ik mijn paraplu eens kan gebruiken.” Als een collega boos uitvliegt, zeg je “dat betekent dat hij heel betrokken is”. Dat soort hyperpositiviteit wordt al gauw irritant.

Dus nee, krampachtig pollyanneren is niet goed, maar ook doemdenken en muggenziften zijn dat niet. Net omdat we biologisch zo’n interesse hebben in het negatieve, lijken mensen die altijd de zwaktes en problemen zien heel bekwaam. Je kan in grotere organisaties daarom best ver komen door op elke vergadering gewoon te zeggen dat de dingen niet goed gaan.

Je wordt echter geen betere Tetrisspeler door alleen maar te kijken naar de verkeerd gestapelde blokjes.

Zoals alles in het leven is het een evenwichtsoefening. De volgende vragen helpen je daarbij alvast.

• Wat zijn onze successen? Hoe zorgen we dat we er meer van krijgen?
• Wat zijn onze uitdagingen? En hoe losten we dat de vorige keren op?
• Waar zitten de opportuniteiten? En hoe benutten we ze?

Een organisatie leiden is dus combinatiedenken. Het evenwicht vinden precies tussen Tetris-denken en Pollyannaisme.